Spel is geen voorbereiding op leren, het ís leren.
Hier vind je inspirerende boeken over kleuteronderwijs, boordevol praktijkvoorbeelden en handvatten die écht werken in de klas.
Het kleuteronderwijs betreft de pre-operationele fase. Deze benaming geeft aan dat deze fase voorlopig nog grenzen geeft aan het denkvermogen van de kleuter. Een jonge kleuter is nog egocentrisch, op zichzelf gericht. Kennis aanbrengen mag daarom in het kleuteronderwijs nog geen ultiem leerdoel zijn, waar kleuters op afgerekend mogen worden. Op deze leeftijd is het gewoonweg ook nog niet mogelijk om veel te hoog gegrepen kennis bij te brengen en te proberen dit ontwikkelingsproces te versnellen. Het kleuterbrein is nog niet in staat om informatie op te slaan zoals een schoolkind dat kan. Dat is ook de reden waarom een kleuter niet als schoolkind benadert kan en mag worden. Als je voorbijgaat aan dit wezenlijke uitgangspunt doe je een kleuter te kort. In de kleuterperiode is een ontwikkelingsproces gaande dat voorafgaat aan bewust leren. Geef de kleuter daarom de tijd en ondersteuning, zodat het zich kan en mag voorbereiden op een volgende nieuwe ingrijpende fase in zijn leven. De fase die van hem verwacht dat hij binnenkort een schoolkind zal zijn.
Balans
Kleuteronderwijs begint bij het kind
Na 35 jaar in het onderwijs, waarvan 25 jaar met kleuters, is één overtuiging steeds sterker geworden: jonge kinderen leren niet door te moeten, maar door te spelen, te ontdekken en betekenis te geven aan hun wereld.
In de dagelijkse praktijk wordt steeds vaker vooruitgekeken: naar wat kinderen moeten kunnen, naar opbrengsten en naar de volgende stap. Tegelijkertijd raakt iets wezenlijks op de achtergrond: hoe jonge kinderen zich daadwerkelijk ontwikkelen.
Juist in de kleuterfase wordt het fundament gelegd. Niet door versnelling, maar door ruimte. Niet door vroegtijdige instructie, maar door spel, ervaring en betrokkenheid.
De kern van het kleuteronderwijs
In het boek De kern van het kleuteronderwijs komt deze visie samen. Vanuit jarenlange praktijkervaring en observatie wordt zichtbaar hoe ontwikkeling werkelijk verloopt en wat jonge kinderen nodig hebben om tot leren te komen.
Het boek laat zien dat leren begint bij handelen. Dat denken groeit vanuit doen. En dat spel geen voorbereiding is op leren, maar de manier waarop jonge kinderen leren.
Met herkenbare praktijkvoorbeelden en concrete handvatten biedt het boek ondersteuning aan leerkrachten, studenten en iedereen die betrokken is bij het jonge kind.
Van ervaring naar visie
Door de jaren heen is het kleuteronderwijs veranderd. De nadruk op doelen, toetsen en meetbaarheid is toegenomen. Tegelijkertijd is de ruimte voor spel, observatie en ontwikkelingsgericht werken kleiner geworden.
In de praktijk wordt zichtbaar wat dit betekent voor kinderen: minder tijd om te ontdekken, minder ruimte om te oefenen en minder gelegenheid om in hun eigen tempo te groeien.
Deze ontwikkeling vraagt om herbezinning. Niet vanuit nostalgie, maar vanuit de vraag wat jonge kinderen nodig hebben om zich gezond te ontwikkelen.
Spel als basis voor ontwikkeling
In mijn werk zie ik dagelijks hoe kinderen leren in spel.
Daar ontstaan taal, denken, motoriek en sociaal inzicht — niet los van elkaar, maar in samenhang.
Een kind dat speelt, oefent, probeert, herhaalt en ontdekt. Het maakt fouten, past aan en groeit. Vanuit die ervaring ontstaat begrip.
Wanneer spel de ruimte krijgt, ontstaat betrokkenheid. En waar betrokkenheid is, ontstaat leren.
Over Juf Berry
Achter Juf Berry staat een kleuterleerkracht met 35 jaar ervaring in het onderwijs, waarvan 25 jaar met kleuters. Vanuit deze praktijkervaring zijn eerder twee boekjes in eigen beheer geschreven over kleuteronderwijs.
In de huidige fase ligt de focus op het schrijven en verder uitwerken van een bredere visie op het jonge kind en zijn ontwikkeling.
Meer lezen of in contact komen?
Benieuwd naar het boek of de visie achter Juf Berry?
Neem gerust contact op of lees verder op deze website.